BINAYARAN KO ANG ASAWA KO PARA ALAGAAN ANG NANAY KONG MAY SAKIT—PERO NANG UMUWI AKO NANG MAAGA, NADISKUBRE KO ANG ISANG NAKAKADUROG-PUSONG KATOTOHANAN SA LOOB NG KUSINA NAMIN.
Ako si Javier. Sa loob ng limang taon naming pagsasama ng asawa kong si Diana, akala ko ay kilala ko na siya. Nang ma-stroke ang aking ina na si Nanay Carmen at naging mahina ang pangangatawan, naharap kami sa isang malaking problema. Ako ang nag-iisang anak at kailangan kong magtrabaho araw-araw bilang isang engineer.
Ayaw ni Diana na kunin namin si Nanay sa bahay. “Pabigat lang ‘yan, Javier. Nakaka-stress mag-alaga ng matanda,” palaging reklamo ni Diana.
Dahil ayaw kong ilagay ang ina ko sa isang Nursing Home, gumawa ako ng isang desisyon. Nakiusap ako kay Diana. Pinangakuan ko siya ng ₱40,000 na buwanang “sweldo” at ibibigay ko sa kanya ang pamamahala sa lahat ng ATM ko, kapalit lang ng pag-aalaga niya kay Nanay Carmen habang nasa trabaho ako.
Pumayag si Diana. Biglang nagbago ang timpla niya. “Sige, Babe. Ako nang bahala kay Mama. Huwag kang mag-alala,” nakangiti niyang sabi.
Akala ko, ang pagbabayad sa sarili kong asawa ang kaisa-isang paraan para mapanatiling buo at payapa ang pamilya namin. Akala ko, nasa mabuting kamay ang Nanay ko.
Hanggang sa dumating ang araw na umuwi ako nang maaga.
Miyerkules noon. Na-cancel ang site inspection ko sa probinsya kaya alas-dos pa lang ng hapon ay nasa bahay na ako. Hindi ako nag-text kay Diana. Gusto ko sana silang i-surprise ng paborito nilang cake.
Pagbukas ko ng main door, napakatahimik ng bahay. Naisip ko, baka natutulog silang dalawa.
Dahan-dahan akong naglakad papunta sa sala, nang makarinig ako ng mahinang boses mula sa kusina. Boses ng Nanay ko. Nanginginig. Umaiyak.
“Diana… parang awa mo na… huwag mong sabihin sa kanya…” pakiusap ng Nanay ko.
Kumunot ang noo ko. Anong hindi dapat sabihin sa akin?
Naglakad ako papunta sa kusina. At pagtuntong ko sa pintuan, nanigas ako sa aking kinatatayuan. Nabitawan ko ang kahon ng cake. BLAG.
Ang eksenang bumungad sa akin ay parang isang patalim na itinarak sa dibdib ko.
Ang aking Nanay Carmen—na hirap maglakad at nanginginig ang mga kamay—ay nakatayo sa harap ng mainit na kalan. Nakasuot lang siya ng manipis na duster kahit napakalamig ng aircon sa buong bahay. Pilit niyang hinahalo ang kumukulong sabaw habang ang isang kamay niya ay nakahawak sa kanyang baywang dahil sa sakit. May paso ang braso niya, halatang tumalsik ang mantika o mainit na tubig.
At ang asawa kong si Diana?
Nakaupo siya sa dining table, komportable. Nakapatong ang mga paa sa silya, umiinom ng mamahaling milktea, at ni hindi man lang nag-aangat ng tingin mula sa pag-i-scroll sa kanyang cellphone.
Nang marinig ni Diana ang pagbagsak ng cake, lumingon siya. Bahagyang nanlaki ang mata niya, pero imbes na makunsensya, inirapan niya lang ako at nagkibit-balikat.
“Ano?” mataray na sabi ni Diana, walang bahid ng pag-aalala. “Bakit ganyan ka makatingin? Sabi niya kaya niya eh. Nagprisinta siyang magluto. Alangan namang pigilan ko?”
Hindi ako makapagsalita. Mabilis akong tumakbo palapit kay Nanay at inilayo siya sa mainit na kalan. Pinatay ko ang apoy. Nang yakapin ko ang ina ko, naramdaman ko ang pangangatog ng buong katawan niya. Basang-basa siya ng pawis at luha.
“Ma… bakit kayo nagluluto? Nasaan ang gamot niyo? Kumain na ba kayo?” sunod-sunod kong tanong habang pinupunasan ang mukha niya.
Umiiyak na umiling si Nanay Carmen. “A-Anak… patawarin mo ako… hindi ko kasi nahugasan agad yung mga plato kanina… kaya nagalit siya…”
Hinarap ko si Diana. Nag-init ang buong mukha ko.
“Hinayaan mong magluto ang Nanay kong na-stroke?! Binabayaran kita ng kwarenta mil buwan-buwan para alagaan siya! Nasaan ang pera?!” sigaw ko.
Tumayo si Diana, mukhang na-offend pa.
“Excuse me, Javier! Oo, binabayaran mo ako, pero hindi ibig sabihin ay magpapaka-alila ako sa nanay mo! Kailangan ko rin ng ‘Me Time’! At saka, exercise niya ‘yan para hindi siya maging lumpo nang tuluyan!” palusot nito habang inilalapag ang cellphone.
Pero hindi na ako nagpaloko. Iniwan ko saglit si Nanay sa sala at dire-diretso akong pumasok sa kwarto namin.
Doon ko natuklasan ang lahat ng tinatago niya.
Sa loob ng walk-in closet, bumungad sa akin ang mga bagong designer bags, mamahaling sapatos, at mga resibo ng spa at derma clinic. Binuksan ko ang medicine cabinet ni Nanay—walang laman. Hindi binili ni Diana ang maintenance medicine ni Nanay sa loob ng dalawang linggo.
Ang perang ibinibigay ko para sa kalusugan at pag-aalaga ng ina ko… ginamit lang ni Diana para magpabongga sa social media at magpakasasa sa luho. Habang ang nanay ko ay ginawa niyang katulong sa sarili naming bahay.
Bumalik ako sa sala dala ang mga resibo at walang lamang banig ng gamot. Inihagis ko ito sa harap ni Diana.
“Exercise?! Me Time?!” nanggigigil kong sabi. “Ginutom mo ang Nanay ko! Hindi mo pinainom ng gamot! At tinakot mo pa siya na huwag magsumbong sa akin!”
Lumapit si Nanay at hinawakan ang kamay ko. “Javier, anak, tama na… Sinabi niya kasi na kapag nagsumbong ako sa’yo, ipapasok niyo daw ako sa Home for the Aged. Ayokong mahiwalay sa’yo, anak. Kaya tiniis ko na lang. Ayokong masira ang pamilya niyo nang dahil sa akin.”
Nang marinig ko iyon, tuluyan nang gumuho ang pagtingin ko kay Diana. Ang babaeng pinangakuan ko sa harap ng altar ay isang taong walang puso at walang konsensya.
“Javier, OA mo naman!” sigaw ni Diana, pilit nagmamataas. “Buhay naman ang nanay mo ah! Kung ayaw mo sa ginagawa ko, edi ibalik mo siya sa probinsya! O kaya kumuha ka ng ibang caregiver! Asawa mo ako, hindi mo ako nurse!”
Tinignan ko siya nang malamig at kalmado. Wala nang pagmamahal sa mga mata ko.
“Tama ka,” sagot ko. “Asawa kita. Pero simula ngayon, hindi na.”
“A-Ano?” namutla si Diana.
“Lumayas ka sa pamamahay ko,” madiin kong utos. “I-pack mo lahat ng mamahaling bag na binili mo gamit ang pera ko, at umalis ka na. Ipa-freeze ko ang lahat ng ATM ko ngayon din. Wala ka nang makukuhang kahit isang sentimo mula sa akin.”
“Javier! Hindi mo pwedeng gawin sa akin ‘to! Pamilya tayo!” pagmamakaawa niya nang ma-realize niyang mawawala ang “ATM” niya.
“Ang pamilya, nagmamahalan. Hindi binabayaran,” sagot ko. “Lumabas ka na bago pa ako tumawag ng pulis at kasuhan kita ng Elder Abuse.”
Nang gabing iyon, umalis si Diana na umiiyak at nagwawala. Wala akong naramdamang panghihinayang.
Pagkaalis niya, nagluto ako ng masarap na lugaw para kay Nanay. Pinainom ko siya ng gamot at tinabihan sa pagtulog.
“Sorry, Ma,” bulong ko habang hinahaplos ang buhok niya. “Akala ko mabibili ng pera ang pagmamahal at pag-aalaga. Mula ngayon, ako na po ang mag-aalaga sa inyo. Wala nang mananakit sa inyo.”
Ngumiti si Nanay Carmen at nakatulog nang mahimbing.
Nalaman ko sa araw na iyon na ang pera ay kayang bumili ng serbisyo, ngunit hinding-hindi nito mabibili ang tunay na kalinga at busilak na puso. At anumang relasyon na nakapaloob sa kasinungalingan ay nakatadhana talagang masira.
